Prowadzenie kancelarii prawnej to znacznie więcej niż osobiste świadczenie pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego. W codziennej pracy uczestniczą aplikanci, pracownicy administracyjni, asystenci, prawnicy współpracujący na podstawie umów cywilnoprawnych, a niekiedy także podwykonawcy.

Taki model organizacji pozwala sprawnie obsługiwać klientów i prowadzić wiele postępowań jednocześnie. Oznacza jednak również odpowiedzialność za czynności wykonywane przez cały zespół. Wystarczy pomyłka przy przekazaniu korespondencji, niedopilnowanie terminu procesowego czy błędne przygotowanie dokumentów, aby klient poniósł stratę i wystąpił z roszczeniem odszkodowawczym.

Kto wówczas odpowiada za szkodę: prawnik, pracownik, który popełnił błąd, czy spółka prowadząca kancelarię? Czy obowiązkowe OC zawodowe zapewni ochronę w każdej z tych sytuacji?  Odpowiedzi warto szukać również w orzecznictwie sądowym.

Indywidualne OC prawnika a OC kancelarii. Gdzie leży różnica?

Radcowie prawni i adwokaci podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych. Jest to istotne zabezpieczenie na wypadek szkód wyrządzonych podczas świadczenia pomocy prawnej.

Trzeba jednak pamiętać, że odpowiedzialność konkretnego mecenasa nie zawsze jest tożsama z odpowiedzialnością spółki, w ramach której wykonuje on swoje obowiązki. W przypadku indywidualnej kancelarii radcy prawnego lub adwokata sytuacja jest zwykle prostsza. To sam prawnik zawiera umowę z klientem i ponosi odpowiedzialność za jej prawidłowe wykonanie, również w zakresie, w jakim odpowiada za osoby bez uprawnień, pomagające mu przy realizacji usług prawnych.

Inaczej może wyglądać sytuacja kancelarii prowadzonej w formie spółki jawnej, partnerskiej czy komandytowej. Jeżeli to spółka zawiera umowę o obsługę prawną, może ponosić odpowiedzialność kontraktową za niewykonanie lub nienależyte wykonanie tej umowy.

Nie oznacza to, że indywidualne OC – obowiązkowe OC radcy prawnego lub obowiązkowe OC adwokata – nigdy nie zadziała. Odpowiedzialność osobistą prawnika i spółki należy jednak oceniać odrębnie, a pokrycie roszczenia zależy od jego podstawy prawnej i warunków ubezpieczenia oraz zapisów kontraktu.

Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy szkoda wynika z czynności organizacyjnych kancelarii lub działania pracownika zatrudnionego przez spółkę, a nie można przypisać jej bezpośrednio konkretnemu ubezpieczonemu prawnikowi.

Właśnie dlatego kancelarie prowadzone w formie spółek powinny rozważyć dedykowane ubezpieczenie OC kancelarii prawnej, uwzględniające odpowiedzialność samej spółki i osób, którymi posługuje się przy świadczeniu usług.

100 tys. zł odszkodowania za niedopilnowanie terminu przez współpracownika

Dobrym przykładem jest sprawa rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu 23 marca 2021 r., sygn. I ACa 1139/19.

Wojewódzki szpital powierzył kancelarii prowadzonej w formie spółki partnerskiej kompleksową obsługę prawną. Jedno z postępowań dotyczyło roszczeń pacjentki związanych ze zdarzeniem medycznym.

W toku sprawy szpital miał obowiązek przedstawić pacjentce propozycję odszkodowania za pośrednictwem wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych. Dyrekcja zdecydowała, że zaproponuje kwotę 200 zł, i przekazała takie stanowisko współpracującemu z kancelarią radcy prawnemu.

Radca nie przedstawił jednak propozycji w wymaganym terminie. W konsekwencji, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, szpital został zobowiązany do zapłaty kwoty roszczonej przez pacjentkę, która wynosiła 100 000 zł. Szpital wypłacił odszkodowanie, a następnie wystąpił przeciwko kancelarii o zwrot poniesionej straty.

Kancelaria argumentowała, że czynności wykonywał współpracujący radca prawny i to on powinien odpowiadać za uchybienie. Sąd uznał jednak, że odpowiedzialność ponosi kancelaria, ponieważ to ona zawarła umowę z klientem. Nie ma przy tym znaczenia, że czynności wykonywał współpracujący z nią prawnik, a nie bezpośrednio jej wspólnicy. 

Sąd Okręgowy zasądził od kancelarii 100 000 zł wraz z odsetkami od 23 marca 2018 r. i 10 417 zł kosztów procesu, powołując się między innymi art. 474 Kodeksu cywilnego, dotyczący odpowiedzialności dłużnika za osoby, z których pomocą wykonuje zobowiązanie. Sąd Apelacyjny oddalił apelację kancelarii, zasądzając dodatkowo 4 050 zł kosztów postępowania odwoławczego.

Dlaczego OC radcy prawnego nie wystarczyło?

To szczególnie interesujący element tej sprawy. Kancelaria zgłosiła szkodę ubezpieczycielowi współpracującego radcy prawnego. Ubezpieczyciel odmówił jednak wypłaty odszkodowania, ponieważ to kancelaria była stroną umowy.

Ostatecznie sąd zobowiązał do naprawienia szkody spółkę prowadzącą kancelarię, a nie indywidualnie radcę prawnego. Sprawa pokazuje, jak istotne jest ustalenie, czy polisa obejmuje odpowiedzialność podmiotu zawierającego umowę z klientem, a nie wyłącznie indywidualną odpowiedzialność wykonującego czynności prawnika.

Źródło: Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrok z 23 marca 2021 r., I ACa 1139/19.

 

160 tys. zł za błąd aplikanta radcowskiego

Innym przykładem jest sprawa rozpoznana przez Sąd Apelacyjny w Łodzi 17 czerwca 2014 r., sygn. I ACa 1591/13, dotycząca odszkodowania, w której czynności wykonywał również aplikant radcowski. 

Towarzystwo ubezpieczeniowe zleciło kancelarii prowadzonej w formie spółki komandytowej dochodzenie roszczeń regresowych od sprawcy wypadku drogowego. Chodziło o odzyskanie pieniędzy wypłaconych poszkodowanym. Przy obsłudze sprawy czynności wykonywał aplikant radcowski zatrudniony w kancelarii i działający z upoważnienia radcy prawnego.

W toku prowadzenia spraw nie doprowadzono do skutecznego dochodzenia części należności przed upływem terminu przedawnienia. Kiedy skierowano powództwo przeciwko sprawcy wypadku, podniósł on zarzut przedawnienia w odniesieniu do 160 000 zł. W rezultacie klient kancelarii utracił możliwość skutecznego odzyskania tej części świadczeń.

Poszkodowane towarzystwo wystąpiło z roszczeniem przeciwko ubezpieczycielowi OC radcy prawnego. Sąd zasądził 160 000 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu., a pelacja ubezpieczyciela sprawcy została oddalona. W sprawie istotne było również to, że część czynności wykonywał aplikant. Sąd odniósł się do odpowiedzialności za osoby, którymi prawnik posługuje się przy realizacji zobowiązania.

Poszkodowane towarzystwo wystąpiło z roszczeniem wobec ubezpieczyciela, w którym radca miał zawarte OC zawodowe. Sąd zasądził 160 000 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. W sprawie istotne było również to, że część czynności wykonywał aplikant. Wyrok sąd uzasadnił odpowiedzialnością prawnika za osoby, którymi posługuje się przy realizacji zobowiązania.

Ten przypadek pokazuje, że udział aplikanta w sprawie nie oznacza wyłączenia odpowiedzialności radcy prawnego. Każdorazowo trzeba jednak ustalić, komu można przypisać odpowiedzialność za powstałą szkodę i jaki podmiot jest objęty ubezpieczeniem.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi to istotne orzeczenie z zakresu prawa spółek handlowych i prawa zobowiązań, dotyczące m.in. subsydiarnej odpowiedzialności wspólników spółek osobowych za długi spółki oraz odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 471 k.c.).

Źródło: Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrok z 17 czerwca 2014 r., I ACa 1591/13.

 

Wadliwie przygotowany pozew. Ponad 38 tys. zł odszkodowania z OC adwokata

Podobną kwestię rozpatrywał Sąd Rejonowy w Tarnowie w wyroku z 10 października 2014 r., sygn. V GC 451/14.

Przedsiębiorstwo zleciło kancelarii adwokackiej działającej w formie spółki partnerskiej dochodzenie należności od kontrahenta w wysokości ponad 627 tys. zł. Sprawę prowadził wspólnik, przy wsparciu aplikantów.

Problem pojawił się przy sporządzaniu pozwu. Pełnomocnik nie wskazał właściwych podstaw roszczenia i nie przedstawił wszystkich dokumentów potwierdzających wierzytelności. Dokumenty te zostały przedstawione dopiero w późniejszym piśmie procesowym. Sąd uznał jednak nowe twierdzenia i dowody za spóźnione, a następnie oddalił powództwo.

Klient musiał pokryć koszty postępowania, w tym opłatę sądową oraz koszty zasądzone na rzecz strony przeciwnej. Powód wystąpił z roszczeniem bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, w którym adwokat zawarł OC zawodowe, domagając się 38 604 zł i sąd uznał to roszczenie.

Warto zaznaczyć, że z wyroku nie wynika, iż konkretny aplikant był wyłącznym sprawcą uchybienia. Potwierdzono natomiast, że w obsłudze sprawy uczestniczyli aplikanci pracujący pod kierunkiem adwokata. To kolejny przykład pokazujący, że sposób podziału obowiązków w kancelarii ma znaczenie dla oceny odpowiedzialności za szkody powstałe podczas świadczenia usług prawnych.

Źródło: Sąd Rejonowy w Tarnowie, wyrok z 10 października 2014 r., V GC 451/14.

Nie tylko aplikanci. Jakie błędy pracowników mogą prowadzić do roszczeń?

Wspomniane orzeczenia koncentrują się na czynnościach wykonywanych przez prawników i aplikantów. Ryzyko zawodowe nie ogranicza się jednak do przygotowywania opinii prawnych, pozwów czy reprezentowania klientów przed sądami.

W praktyce funkcjonowanie kancelarii zależy także od prawidłowej pracy sekretariatu, asystentów i osób odpowiedzialnych za obieg dokumentów.

Wśród sytuacji, które mogą prowadzić do roszczeń odszkodowawczych, można wskazać:

  • Niedopilnowanie terminów procesowych. Pracownik przygotowuje wysyłkę dokumentów, ale pismo zostaje nadane po terminie. W konsekwencji klient może utracić możliwość skutecznego zaskarżenia orzeczenia.
  • Błędne przekazanie lub nieprzekazanie korespondencji. Wezwanie sądowe nie trafia na czas, co skutkuje niewykonaniem wymaganej czynności.
  • Zagubienie lub zniszczenie dokumentacji klienta. Utrata dokumentów może utrudnić prowadzenie postępowania, a w określonych sytuacjach doprowadzić do szkody finansowej.
  • Błędy w przygotowaniu dokumentów. Nieprawidłowe dane, pominięty załącznik czy niewłaściwie skompletowane akta mogą spowodować opóźnienie postępowania i dodatkowe koszty.
  • Uchybienia osób współpracujących z kancelarią. Zlecenie części czynności innemu prawnikowi lub podwykonawcy nie zwalnia kancelarii z odpowiedzialności wobec klienta.

Nie każda pomyłka prowadzi oczywiście do obowiązku zapłaty odszkodowania. Konieczne jest ustalenie podstaw odpowiedzialności, istnienia szkody oraz związku przyczynowego między uchybieniem a stratą poniesioną przez klienta.

Z punktu widzenia zarządzania ryzykiem ważne jest jednak to, że konsekwencje finansowe błędów organizacyjnych mogą obciążyć kancelarię, nawet jeżeli jej wspólnicy osobiście nie wykonywali danej czynności.

 

OC kancelarii prawnej. Ochrona dostosowana do sposobu prowadzenia działalności

Kancelarie zatrudniające aplikantów, pracowników administracyjnych lub współpracujące z innymi prawnikami powinny zadbać o ubezpieczenie OC, które uwzględnia odpowiedzialność całej kancelarii, a nie wyłącznie jej wspólników.

W iExpert dostępny jest program ubezpieczenia OC kancelarii prawnych w PZU, przeznaczony dla adwokatów i radców prawnych prowadzących kancelarie w formie zespołów prawnych i spółek. Ubezpieczenie można dopasować do zakresu świadczonych usług oraz skali potencjalnych roszczeń. W zależności od wariantu może również uwzględniać odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez współpracowników i podwykonawców.

Program oferuje dwa warianty ubezpieczenia:

  • OC kancelarii Claims Made – do 20 mln zł 
  • OC kancelarii Act Committed – do 10 mln zł

Wybór wariantu i wysokości sumy gwarancyjnej pozwala dopasować ochronę do skali działalności kancelarii, charakteru prowadzonych spraw oraz indywidualnych potrzeb.

Ubezpieczenie OC kancelarii prawnej można zawrzeć wygodnie przez internet lub skorzystać z bezpośredniego wsparcia doradcy iExpert, który pomoże dobrać odpowiedni zakres ochrony i złożyć wniosek.

Nasi doradcy mają kilkunastoletnie doświadczenie w obsłudze kancelarii prawnych, zdobyte między innymi podczas obsługi programów ubezpieczeniowych we współpracy z KIRP i NRA. Indywidualne podejście, fachowe doradztwo i sprawdzone rozwiązania ubezpieczeniowe PZU pozwalają dopasować ochronę do rzeczywistych potrzeb kancelarii i specyfiki jej działalności.

 

Mają Państwo pytania dotyczące ubezpieczenia OC kancelarii adwokackiej, radcowskiej lub zespołu prawnego? Zachęcamy do kontaktu z naszą doradczynią, którzy pomogą dobrać odpowiedni zakres ochrony.

Iwona Pawelec

kom: 882 102 221

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]